มาตรฐานหอพักที่มีคุณภาพ

บทคัดย่อ งานวิจัย เรื่อง มาตรฐานหอพักนักศึกษา ข้อเสนอเพื่อการพัฒนา วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อสร้างมาตรฐานหอพักที่สอดคล้องกับหลักแนวคิดการจัดหอพักเป็น “แหล่งศึกษาและอาศัย” (Living and Learning Center) รวมทั้งพระราชบัญญัติ กฏกระทรวงที่เกี่ยวข้องของประเทศไทย สำรวจศักยภาพการรับนักศึกษาเข้าพักในหอพักของสถาบัน อุดมศึกษาทั้งประเทศว่ามีสัดส่วนเท่าใดต่อจำนวนนักศึกษาทั้งประเทศ ศึกษาเปรียบเทียบสภาพหอพักนักศึกษาที่เป็นของสถาบันอุดมศึกษาทั้งของรัฐและเอกชนกับมาตรฐานหอพักที่สร้างขึ้น ศึกษาเปรียบเทียบสภาพหอพักนักศึกษาที่เป็นหอพักเอกชนกับมาตรฐานหอพักที่สร้างขึ้น พัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการจัดการและการพัฒนาหอพักทั้งของสถาบันอุดมศึกษาและของเอกชน เพื่อมุ่งสู่เป้าหมายการเป็นหอพักนักศึกษาที่มีคุณภาพและเหมาะสมกับการเป็นหอพักเพื่อการศึกษาและอาศัย วิธีดำเนินการวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยผสมผสาน ประกอบด้วย การศึกษาสังเคราะห์เอกสารหลักการ แนวคิดการจัดหอพัก พระราชบัญญัติ กฏกระทรวงที่เกี่ยวข้อง จากนั้นดำเนินการยกร่างมาตรฐานหอพักนักศึกษา จัดให้มีการวิพากษ์มาตรฐานหอพักโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน ๑๕ คน จัดให้มีการสนทนากลุ่ม (Focus group discussion) ของผู้ประกอบการหอพักเอกชนในพื้นที่ ๕ จังหวัด ประกอบด้วย จังหวัดชลบุรี จังหวัดสงขลา จังหวัดพิษณุโลก จังหวัดเชียงรายและจังหวัดมหาสารคาม จำนวนรวมประมาณ ๙๐๐ คน การสำรวจลักษณะทางกายภาพของหอพักใช้กลุ่มตัวอย่างหอพักทั่วประเทศ ทั้งในสถาบันอุดมศึกษาและหอพักเอกชนนอกสถาบันอุดมศึกษา จำนวน ๒.๒๙๙ หอพัก การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อหาข้อสรุปมาตรฐานหอพักใช้ความเห็นที่สอด คล้องและเป็นเอกภาพของผู้เชี่ยวชาญ ส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลลักษณะทางกายภาพหอพักใช้สถิติร้อยละ ค่าเฉลี่ยและค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน สรุปผลการวิจัย พบว่า ปริมาณหอพักของสถาบันอุดมศึกษาทั้งของรัฐและเอกชน มีที่พักจำนวน ๑๔๙,๔๕๔ ที่ หรือคิดเป็นร้อยละ ๑๕.๖๕ ของจำนวนนักศึกษาในระบบภาคปกติของทุกสถาบันอุดมศึกษาทั้งประเทศ ผลการศึกษาสภาพหอพัก มหาวิทยาลัยของรัฐและกำกับของรัฐ พบว่า สภาพหอพักเป็นไปตามมาตรฐานหอพักขั้นพื้นฐาน ส่วนมาตรฐานขั้นพัฒนา พบว่า ได้มาตรฐานขั้นพัฒนาสองประเด็น คือ การมีจุดเชื่อมต่อหรือมีสัญญาณเพื่อการเข้าถึงระบบอินเทอร์ เน็ตและมีสถานที่ที่เหมาะสมที่เอื้อต่อการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนรู้ของนักศึกษา ผลการศึกษาสภาพหอพักของสถาบันอุดมศึกษาเอกชน พบว่า สภาพหอพักเป็นไปตามมาตรฐานหอพักขั้นพื้นฐาน ส่วนมาตรฐานขั้นพัฒนา ยังไม่มีประเด็นใดผ่านมาตรฐานขั้นพัฒนา ผลการศึกษาสภาพหอพักเอกชน พบว่า สภาพหอพักเป็นไปมาตรฐานหอพักขั้นพื้นฐาน ส่วนมาตรฐานขั้นพัฒนา ยังไม่มีประเด็นใดผ่านมาตรฐานขั้นพัฒนา ผลการสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการบริหารจัดการและการพัฒนาหอพัก ประกอบด้วย การสร้างความตระหนักและการกำหนดนโยบายให้ชัดเจนว่า หอพักเป็นเครื่องมือสำคัญที่สามารถช่วยพัฒนานักศึกษาได้ การส่งเสริมให้หอพักของสถาบันอุดม ศึกษาบริหารงานแบบเลี้ยงตนเองได้แต่ไม่มุ่งแสวงหาผลกำไร กำหนดมาตรการส่งเสริมให้หอพักพัฒนาเข้าสู่มาตรฐานที่สูงขึ้น ภาครัฐควรมีการทบทวนนโยบายการผลักภาระการก่อสร้างหอพักให้ภาคเอกชนและทบทวนมติคณะรัฐมนตรีที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนากิจการหอพัก รวมถึงควรมีการแก้ไขพระราชบัญญัติหอพัก พ.ศ.๒๕๐๗ ให้มีความเหมาะสมกับสภาพการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป ภาครัฐควรมีการส่งเสริมภาคเอกชนที่ดำเนินธุรกิจหอพักอย่างถูกต้องตามกฏหมายอย่างเป็นระบบมาตรการที่ภาครัฐควรดำเนินการได้แก่ การพิจารณาลดภาษีและลดการเก็บภาษีที่ซ้ำซ้อนให้แก่ผู้ ประกอบการหอพักนักศึกษาที่เป็นหอพักเอกชนที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย รวมทั้งควรมีมาตรการช่วยเหลือผู้ประกอบการหอพักเอกชนในรูปของเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ สถาบันอุดมศึกษาของ รัฐต้องมีการกำหนดนโยบายเกี่ยวกับการจัดบริการหอพักนักศึกษาให้ชัดเจนเพื่อภาคเอกชนจะได้พิจารณาตัดสินใจวางแผนลงทุนดำเนินกิจการหอพักได้อย่างมั่นใจ ภาครัฐจะต้องพิจารณากำหนดระบบการจัดการและการจำแนกความต่างของสถานที่ที่จัดเป็นที่พักที่มีความทับซ้อนและใกล้เคียงกันมาก ได้แก่ หอพัก อพาทเมนท์ คอมโดมิเนียม บ้านเช่า และบ้านแบ่งให้เช่าที่เข้าข่ายเป็นหอพักนักศึกษา ตามนิยามคำว่า “หอพัก” ของพระราชบัญญัติหอพัก พ.ศ.๒๕๐๗ ให้มีความชัดเจนและจำแนกได้อย่างชัดเจน